|
 مبارزه با آلودگي نوري در کشور ما سالهاي اوليه عمر خود را طي ميکند؛ بطوريکه اغلب قريب به اتفاق مردم کشورمان حتي نام اين آلودگي به گوششان آشنا نيست. همچنين در کنار اين موضوع ما امروزه مواجه با سير بسيار صعودي پيشرفت نورافشاني در شهرها و روستاها هستيم. به همين دلايل لزوم پرداختن به اين مشکل از طرف تمامي گروههاي ذينفع و متخصص مانند" جامعه معماران، مهندسان برق، روانشناسان، پزشکان، صنعتگران و منجمان بهشدت احساس ميشود.
به نظر ميرسد براي ترغيب گروههاي مختلف جامعه براي انجام فعاليتهاي اجرايي در جهت کنترل آلودگي نوري ميبايست با اطلاعرساني و آموزش در اين زمينه آنان را نسبت به اهميت اين موضوع حساس نمود. انجام فعاليتهاي آموزشي موثر ظرافتها و پيچيدگيهاي خاص خودش را دارد و آن گاه که درباره آلودگي نوري که موضوعي نو پا در کشور ما است باشد توجه به اين ظرافتها و پيچيدگيها اهميت بيشتري پيدا ميکند. در اين مطلب کوتاه سعي داريم تجاربمان را که از انجام فعاليتهاي آموزشي مختلف کسب کردهايم در اختيار گروههاي علاقمند ديگر بگذاريم. راهنماي گام به گامي که در ادامه ميآيد پيشنهاد ماست براي گروههاي علاقمندي که  ميخواهند يک فعاليت آموزشي مانند: برپايي نمايشگاه، برگزاري کارگاه آموزشي، تهيه بروشور و ... را طراحي و اجرا کنند؛ فعاليت آموزشي که فقط اجرا نشود، بلکه موثر هم باشد! راهنماي گام به گام
طراحي و اجراي يک فعاليت آموزشي موثر گام 0 - به موضوع تسلط کافي پيدا کنيد! کسي ميتواند در آموزش به ديگران موفق باشد که خودش تسلط کافي بر روي موضوع مورد نظرش داشته باشد. فکر نميکنيم مخالف نظر ما باشيد! پس سعي کنيد تا جايي که ميتوانيد درباره آلودگينوري مطالعه کنيد و دانش خود را بالا ببريد. 
توجه داشته باشيد پس از اين گام است که ميتوانيد گامهاي بعدي تدوين طرح درس آموزشي خود را برداريد. طرح درس برنامهاي است که شما طراحي ميکنيد و طبق آن ميدانيد از لحظه شروع تا اتمام برنامه آموزشيتان چه مطالبي را، با چه شيوهاي، با کمک چه ابزاري و طبق چه زمانبندي به مخاطب ارائه ميدهيد. يک طرح درس کامل علاوه بر اين موارد بخشي نيز براي ارزيابي آموختهها و جمعآوري نظرات مخاطبين دارد. . گام 1 - مخاطب خود را شناسايي کنيد!
شما بايد مخاطب برنامه آموزشي خود را مشخص کنيد (سن و سال مخاطبان و همچنين تعداد آنها). زيرا شيوه آموزشي شما بستگي زيادي به تعداد و گروه سني مخاطبان برنامهتان دارد.
در ارتباط با توجه به گروههاي سني ميتوان اين پيشنهادات را مطرح کرد: براي کودکان دبستاني و پيش از دبستان آسمانهاي پر ستاره را پر رنگ کنيد وبه آن بپردازيد. براي مهندسان برق اتلاف انرژي را و براي روانشناسان بروز استرس و ضعف اعصاب را در صورت وجود آلودگي نوري بازگو کنيد.
براي شناخت مخاطبهاي خود سن، تحصيلات، مکان محل سکونت(اعم از شهر يا روستا) و اعتقادات و نگرشهاي آنها نسبت به نور را مورد توجه قرار دهيد.
نکته مهم ديگر در اين گام اين است که گاه امکان دارد در شرايطي باشيد که نتوان نوع و تعداد مخاطب را دقيق پيشبيني کرد، مانند روز نجوم. سعي کنيد با توجه به برنامههاي مشابه چند گروه در نظر بگيريد و برنامههايتان را براي آنها طراحي کنيد.
گام 2 – اهداف فعاليت خود را مشخص کنيد!
اهداف اجراي برنامه آموزشي خود را بنويسيد. اهدافي که مينويسيد بايد مشخص و دقيق باشد تا بتوان در انتهاي برنامه آموزشي آنها را ارزيابي کرد. اهداف را ميتوانيد با اين جمله آغاز کنيد: "مخاطبان (شاگردان) در پايان اين برنامه آموزشي بايد بتوانند ..." گام 3 – امکانات و محدوديتهاي خود را بشناسيد!
براي اجراي يک برنامه آموزشي چه امکاناتي در اختيار داريد؟ امکاناتي مانند: مانند: ويدئو پرژکتور، عکس هاي رنگي، ابزراهاي نقاشي يا کاردستي و ...
محدوديتهايتان براي اجراي يک برنامه آموزشي چيست؟ محدوديتهايي مانند: زمان و مکاني که در اختيار داريد، تعداد مخاطبان و ...
دانستن پاسخ اين دو سوال به شما در طراحي يک برنامه آموزشي مناسب و اجرايي کمک زيادي خواهد کرد. در پايان گام 3 شما بايد درباره شيوه آموزشيتان تصميم بگيريد. يعني تا اين جا بايد به اين نتيجه رسيده باشيد با چه نوع برنامهآموزشي ميخواهيد به اهدافتان برسيد. برنامه آموزشي شما يک کلاس است يا يک نمايشگاه، سخنراني است يا يک بروشور آموزشي. مخاطب، امکانات و محدوديتهاي شما است که نوع برنامه آموزشيتان را مشخص ميکند. گام 4 – سرفصلهاي آموزشي را مشخص کنيد!
سرفصل مطالبي که ميخواهيد آموزش دهيد را فهرست کنيد. مثلا در يک سخنراني ميتوانيد اين موارد را بنويسيد:
• تاريخچه و ماهيت نور
• مثالهايي از آزارهاي نوري
• تعريف آلودگي نوري
• مثالهاي عيني آلودگي نوري در زندگي روزانه
• عوارض آلودگي نوري
• ميزان آلودگي نوري در ايران
• ميزان آلودگي نوري در جهان
• انجمنها و کشورهاي پيشتاز در اين موضوع
• راهکار هاي کاهش آلودگي نوري با توجه به زماني که در اختيار داريد و نوع مخاطبتان البته اين فهرست ميتواند کم يا زياد شود. شما ميبايست سرفصلها را الويتبندي کنيد تا در صورتي که مجبور به کم کردن آنها شديد بدانيد کدامها مهمتر هستند و يا بر روي مخاطب شما تاثيرگذارترند و ميبايست حتماً به آنها پرداخته شود.
گام 5 – طرح درس را بنويسيد!
مراحل برنامه آموزشي خود را بنويسيد. در هر مرحله ميبايست شيوه اجرا و زمان مورد نياز را مشخص کنيد. سعي کنيد طرح درستان مانند يک داستان، از يک روند منطقي پيروي کند. همچنين طرح درستان بايد به مخاطب فرصت دهد تا مرحله به مرحله مطالبي را که ياد ميگيرد استدلال کند و بپذيرد.
بايد توجه داشته باشيد به دليل تازگي موضوع آلودگي نوري و اينکه در اغلب موارد مخاطبين شما ساليان سال است که درکنار منابع نور مصنوعي لحظات خوبي را سپري کردهاند، شکستن اين باور که تا اين لحظه اين نوع استفاده از نور خوب به نظر ميرسيده اما از اين به بعد به گونهاي ديگر است نياز به زمان و طي کردن روندي حساب شده و باور کردني دارد. اينکه به مخاطبانمان بگوييم چراغهايتان را کنترل يا خاموش کنيد چون ما نميتوانيم ستارگان را ببينيم به مذاق اغلب آنها خوش نميآيد. شما ميبايست بتوانيد با سليقه و زبان مخاطبانتان غير مستقيم و آرام به مقصود خود نزديک شويد. جملات مناسب جهت استفاده در غرفه ها و نمايشگاه هاي آموزشي: - آلودگی نوری به نورهای مصنوعي اطلاق می شود كه در زمان و مكان نامناسب از استاندارد خود خارج شده و با كيفيت نامطلوب محيط زيست و آسمان شب را آزاردهنده و آلوده مي سازد.
- آلودگی نوری که باعث ندیدن ستارگان می شود همان نورهای مزاحم در زندگی ماست
- زنده باد نور استاندارد
- 3/2 جمعيت آمريكا راه شيري را نديده اند
- ما بايدنور راببينيم نه لامپ را
- منبع نوری استاندارد است که فقط نور آن دیده شود نه لامپ آن
- ما مخالف نور مصنوعي نيستيم. نور عنصر حیات امروزه نشر است. ما مخالف نور غیر استاندارد و نامطلوب هستیم.
- ستارگان يادآور اين مطلب هستندكه مرزهاي جهان بي انتهاست
- چراغ وسيله تزئين نيست، بلكه ابزاريست براي نشان دادن زيبايي ها
- برای دانستن علت ندیدن ستارگان در شهرها از غرفه آلودگی نوری دیدن فرمائید.(به غرفه ... مراجعه کنید)
- آلودگی نوری را سال های پیش شاعر بلند آوازه کشورمان، سهراب سپهری به "قتل مهتاب به فرمان نئون" تعبیر کرده بود.
- چقدر به این نکته توجه کرده اید که با روشن روشن هر چراغ زمینی چند چراغ آسمانی که همان ستارگان هستند خاموش می شود.
- ما انسان ها احتیاج داریم در شب زیر پایمان روشن باشد نه بالای سرمان و دقیقا زیر هواپیماها.
- به نظرشما تاباندن پرژکتورها به آسمان اتلاف انرژی به حساب نمی آید؟ و باز به نظر شما در سال اصلاح الگوی مصرف نباید فکری به حال این اتلاف انرژی کرد؟؟
- کدامیک زیباترند؟ آسمانی پر ستاره که ساخته دست پروردگار است و یا زمین پر از نوری که سلیقه انسان است؟! به کوشش:صفورا زواران حسینی/ کارشناس و آموزشگر محیط زیست سيد حامد ميرزاخليل |
